ध्यानम्
ॐ बालरविद्युतिमिन्दुकिरीटां तुङ्गकुचां नयनत्रययुक्ताम् ।
स्मेरमुखीं वरदाङ्कुशपाशाभीतिकरां प्रभजे भुवनेशीम्
oṃ bālaravidyutimindukirīṭāṃ tuṅgakuchāṃ nayanatrayayuktām |
smeramukhīṃ varadāṅkuśapāśābhītikarāṃ prabhaje bhuvaneśīm
ॐ उगवत्या सूर्यासारखी कांती असलेल्या, मुकुटात चंद्र धारण करणाऱ्या, उन्नत स्तनांच्या, त्रिनेत्रा, स्मितमुखी, हातांत वरमुद्रा, अंकुश, पाश आणि अभयमुद्रा धारण करणाऱ्या भुवनेश्वरीचे मी भजन करतो.
ॐ जिनकी कान्ति उगते हुए सूर्य के समान है, जिनके मुकुट में चन्द्रमा है, जो उन्नत स्तनों और तीन नेत्रों वाली हैं, जिनके मुख पर मुस्कान है और जिनके हाथों में वरद मुद्रा, अंकुश, पाश और अभय मुद्रा हैं, उन भुवनेश्वरी का मैं भजन करता हूँ।
Om. I worship Bhuvaneśī, radiant as the rising sun, with the moon in her crown, full-breasted and three-eyed, smiling, her hands showing the boon-giving gesture, the goad, the noose and the gesture of fearlessness.
ॐ ऋषिरुवाच ॥ १ ॥oṃ ṛṣiruvāchaॐ ऋषी म्हणाले:ॐ ऋषि बोले:Om. The sage said:
देव्या हते तत्र महासुरेन्द्रे
सेन्द्राः सुरा वह्निपुरोगमास्ताम् ।
कात्यायनीं तुष्टुवुरिष्टलाभाद्
विकाशिवक्त्राब्जविकाशिताशाः ॥ २ ॥
devyā hate tatra mahāsurendre
sendrāḥ surā vahnipurogamāstām |
kātyāyanīṃ tuṣṭuvuriṣṭalābhād
vikāśivaktrābjavikāśitāśāḥ
देवीने तेथे त्या महादैत्यराजाचा वध केल्यावर इंद्रासह देव अग्नीला पुढे करून कात्यायनीची स्तुती करू लागले. इष्ट प्राप्त झाल्यामुळे त्यांची मुखकमळे फुलली होती आणि त्यांनी दिशा उजळल्या होत्या.
देवी द्वारा वहाँ महादैत्यराज के मारे जाने पर इन्द्र सहित देवता अग्नि को आगे करके कात्यायनी देवी की स्तुति करने लगे। अभीष्ट की प्राप्ति से उनके मुखकमल खिल उठे थे और उनसे दिशाएँ प्रकाशित हो रही थीं।
When the great lord of the demons had been slain there by the Goddess, the gods with Indra, led by Agni, praised Kātyāyanī; their wish fulfilled, their faces bloomed like lotuses and lit up the quarters.
देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद
प्रसीद मातर्जगतोऽखिलस्य ।
प्रसीद विश्वेश्वरि पाहि विश्वं
त्वमीश्वरी देवि चराचरस्य ॥ ३ ॥
devi prapannārtihare prasīda
prasīda mātarjagato'khilasya |
prasīda viśveśvari pāhi viśvaṃ
tvamīśvarī devi charācharasya
हे शरणागतांचे दुःख दूर करणाऱ्या देवी, प्रसन्न हो. हे संपूर्ण जगाच्या माते, प्रसन्न हो. हे विश्वेश्वरी, प्रसन्न हो, विश्वाचे रक्षण कर. हे देवी, चराचराची अधीश्वरी तूच आहेस.
हे शरणागतों की पीड़ा दूर करने वाली देवि! प्रसन्न हो। हे सम्पूर्ण जगत की माता! प्रसन्न हो। हे विश्वेश्वरि! प्रसन्न हो, विश्व की रक्षा करो। हे देवि! तुम्हीं चराचर जगत की अधीश्वरी हो।
Goddess, who take away the suffering of those who come to you for refuge, be gracious. Be gracious, mother of the whole world. Be gracious, queen of the universe; protect the universe. You, Goddess, are the ruler of all that moves and all that does not.
आधारभूता जगतस्त्वमेका
महीस्वरूपेण यतः स्थितासि ।
अपां स्वरूपस्थितया त्वयैत-
दाप्यायते कृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये ॥ ४ ॥
ādhārabhūtā jagatastvamekā
mahīsvarūpeṇa yataḥ sthitāsi |
apāṃ svarūpasthitayā tvayaita-
dāpyāyate kṛtsnamalaṅghyavīrye
या जगाचा एकमेव आधार तूच आहेस, कारण पृथ्वीरूपाने तूच स्थित आहेस. हे अलंघ्य पराक्रमाच्या देवी, जलरूपाने स्थित होऊन तूच हे संपूर्ण जग तृप्त करतेस.
तुम ही इस जगत का एकमात्र आधार हो, क्योंकि पृथ्वी के रूप में तुम्हीं स्थित हो। हे अलंघ्य पराक्रम वाली देवि! जल के रूप में स्थित होकर तुम ही इस सम्पूर्ण जगत को तृप्त करती हो।
You alone are the support of the world, for you abide in the form of the earth. Abiding in the form of the waters, you sustain all this, Goddess of unsurpassable might.
त्वं वैष्णवी शक्तिरनन्तवीर्या
विश्वस्य बीजं परमासि माया ।
सम्मोहितं देवि समस्तमेतत्
त्वं वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः ॥ ५ ॥
tvaṃ vaiṣṇavī śaktiranantavīryā
viśvasya bījaṃ paramāsi māyā |
sammohitaṃ devi samastametat
tvaṃ vai prasannā bhuvi muktihetuḥ
तू अनंत बलाची वैष्णवी शक्ती आहेस, विश्वाचे बीज असलेली परा माया आहेस. हे देवी, तूच हे सर्व मोहित केले आहेस; आणि प्रसन्न झालीस की पृथ्वीवर मोक्षाचे कारण तूच होतेस.
तुम अनन्त बल वाली वैष्णवी शक्ति हो। इस विश्व की कारणभूत परा माया हो। हे देवि! तुमने इस समस्त जगत को मोहित कर रखा है। तुम ही प्रसन्न होने पर इस पृथ्वी पर मोक्ष का कारण बनती हो।
You are the power of Viṣṇu, of endless might; you are the seed of the universe, the supreme Māyā. Goddess, you have deluded all this; and you, when pleased, are the cause of liberation on earth.
विद्याः समस्तास्तव देवि भेदाः
स्त्रियः समस्ताः सकला जगत्सु ।
त्वयैकया पूरितमम्बयैतत्
का ते स्तुतिः स्तव्यपरा परोक्तिः ॥ ६ ॥
vidyāḥ samastāstava devi bhedāḥ
striyaḥ samastāḥ sakalā jagatsu |
tvayaikayā pūritamambayaitat
kā te stutiḥ stavyaparā paroktiḥ
हे देवी, सर्व विद्या तुझेच भेद आहेत, आणि जगातील सर्व स्त्रिया तुझीच रूपे आहेत. हे अंबे, एकट्या तूच हे सर्व व्यापले आहेस. तू स्तुत्य पदार्थांच्या पलीकडची, परा वाणी आहेस; तुझी स्तुती ती काय होणार?
हे देवि! सम्पूर्ण विद्याएँ तुम्हारे ही भेद हैं। जगत में जितनी स्त्रियाँ हैं, वे सब तुम्हारी ही मूर्तियाँ हैं। हे अम्बा! एकमात्र तुमने ही इस विश्व को व्याप्त कर रखा है। तुम स्तुति करने योग्य पदार्थों से परे हो, परा वाणी हो; तुम्हारी स्तुति क्या हो सकती है?
All forms of knowledge, Goddess, are aspects of you, and so are all women in the worlds. By you alone, the Mother, all this is filled. What praise can there be for you, who are beyond all that can be praised, the highest word?
सर्वभूता यदा देवी स्वर्गमुक्तिप्रदायिनी ।
त्वं स्तुता स्तुतये का वा भवन्तु परमोक्तयः ॥ ७ ॥
sarvabhūtā yadā devī svargamuktipradāyinī |
tvaṃ stutā stutaye kā vā bhavantu paramoktayaḥ
जेव्हा तू सर्वभूतस्वरूप देवी स्वर्ग आणि मोक्ष देणारी आहेस, तेव्हा याच रूपात तुझी स्तुती होते; तुझ्या स्तुतीसाठी यापेक्षा श्रेष्ठ उक्ती कोणत्या असणार?
जब तुम सर्वस्वरूपा देवी स्वर्ग और मोक्ष देने वाली हो, तब इसी रूप में तुम्हारी स्तुति हो जाती है; तुम्हारी स्तुति के लिए इससे उत्तम उक्तियाँ और क्या हो सकती हैं?
When you, the Goddess, have become all beings and grant heaven and liberation, and are praised as such, what words, however fine, could be enough to praise you?
सर्वस्य बुद्धिरूपेण जनस्य हृदि संस्थिते ।
स्वर्गापवर्गदे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ ८ ॥
sarvasya buddhirūpeṇa janasya hṛdi saṃsthite |
svargāpavargade devi nārāyaṇi namo'stu te
बुद्धिरूपाने सर्व लोकांच्या हृदयात विराजमान असलेल्या आणि स्वर्ग व मोक्ष देणाऱ्या देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
बुद्धिरूप से सब लोगों के हृदय में विराजमान रहने वाली तथा स्वर्ग और मोक्ष देने वाली देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
Goddess who dwell in the heart of every being as understanding, giver of heaven and liberation: Nārāyaṇī, salutation to you.
कलाकाष्ठादिरूपेण परिणामप्रदायिनि ।
विश्वस्योपरतौ शक्ते नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ ९ ॥
kalākāṣṭhādirūpeṇa pariṇāmapradāyini |
viśvasyoparatau śakte nārāyaṇi namo'stu te
कला, काष्ठा इत्यादी कालरूपांनी सर्वांना परिवर्तनाकडे नेणाऱ्या आणि विश्वाचा उपसंहार करण्यास समर्थ देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
कला, काष्ठा आदि के रूप में क्रमशः परिवर्तन की ओर ले जाने वाली तथा विश्व का उपसंहार करने में समर्थ देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who, as moments, instants and the other measures of time, bring all things to change; power that brings the universe to its end: Nārāyaṇī, salutation to you.
सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके ।
शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १० ॥
sarvamaṅgalamāṅgalye śive sarvārthasādhike |
śaraṇye tryambake gauri nārāyaṇi namo'stu te
हे सर्व मंगलांचे मांगल्य असलेल्या शिवे, सर्व पुरुषार्थ साधणाऱ्या, शरण देणाऱ्या, त्रिनेत्रा गौरी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
हे सब मंगलों की मंगलमयी, कल्याणदायिनी शिवे! सब पुरुषार्थों को सिद्ध करने वाली, शरणागतवत्सला, तीन नेत्रों वाली गौरी! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
Auspiciousness of all that is auspicious, Śivā, accomplisher of every aim, giver of refuge, three-eyed Gaurī: Nārāyaṇī, salutation to you.
Note
This is among the most recited verses of the Saptaśatī, and is often said on its own.
सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि ।
गुणाश्रये गुणमये नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ ११ ॥
sṛṣṭisthitivināśānāṃ śaktibhūte sanātani |
guṇāśraye guṇamaye nārāyaṇi namo'stu te
सृष्टी, स्थिती आणि संहाराची शक्ती असलेल्या सनातनी, गुणांचा आधार आणि गुणमयी देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
सृष्टि, पालन और संहार की शक्तिभूता, सनातनी, गुणों का आधार तथा सर्वगुणमयी देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
Eternal one, who are the power of creation, preservation and destruction, abode of the guṇas and made of the guṇas: Nārāyaṇī, salutation to you.
शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे ।
सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १२ ॥
śaraṇāgatadīnārtaparitrāṇaparāyaṇe |
sarvasyārtihare devi nārāyaṇi namo'stu te
शरण आलेल्या दीन आणि पीडितांच्या रक्षणात तत्पर असलेल्या आणि सर्वांचे दुःख दूर करणाऱ्या देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
शरण में आए दीनों और पीड़ितों की रक्षा में तत्पर रहने वाली तथा सबकी पीड़ा दूर करने वाली देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who are devoted to rescuing the helpless and the distressed who come to you for refuge, Goddess who take away the suffering of all: Nārāyaṇī, salutation to you.
हंसयुक्तविमानस्थे ब्रह्माणीरूपधारिणि ।
कौशाम्भःक्षरिके देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १३ ॥
haṃsayuktavimānasthe brahmāṇīrūpadhāriṇi |
kauśāmbhaḥkṣarike devi nārāyaṇi namo'stu te
हंसयुक्त विमानात बसणाऱ्या, ब्रह्माणीचे रूप धारण करणाऱ्या आणि कुशाने जल शिंपडणाऱ्या देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
हंसयुक्त विमान पर बैठने वाली, ब्रह्माणी का रूप धारण करने वाली तथा कुश से जल छिड़कने वाली देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who ride in the chariot drawn by swans in the form of Brahmāṇī, sprinkling water from kuśa grass, Goddess: Nārāyaṇī, salutation to you.
त्रिशूलचन्द्राहिधरे महावृषभवाहिनि ।
माहेश्वरीस्वरूपेण नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १४ ॥
triśūlachandrāhidhare mahāvṛṣabhavāhini |
māheśvarīsvarūpeṇa nārāyaṇi namo'stu te
माहेश्वरीरूपाने त्रिशूळ, चंद्र आणि सर्प धारण करणाऱ्या आणि महावृषभावर आरूढ देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
माहेश्वरी रूप से त्रिशूल, चन्द्रमा और सर्प धारण करने वाली तथा महान वृषभ पर सवार देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who hold the trident, the moon and the serpent and ride the great bull, in the form of Māheśvarī: Nārāyaṇī, salutation to you.
मयूरकुक्कुटवृते महाशक्तिधरेऽनघे ।
कौमारीरूपसंस्थाने नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १५ ॥
mayūrakukkuṭavṛte mahāśaktidhare'naghe |
kaumārīrūpasaṃsthāne nārāyaṇi namo'stu te
मोर आणि कोंबड्यांनी वेढलेल्या, महाशक्ती धारण करणाऱ्या, निष्पाप, कौमारीरूपाने स्थित देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
मोर और मुर्गे से घिरी रहने वाली, महाशक्ति धारण करने वाली, निष्पाप, कौमारी रूप धारिणी देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
Sinless one, attended by peacock and cock, bearer of the great spear, abiding in the form of Kaumārī: Nārāyaṇī, salutation to you.
शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गगृहीतपरमायुधे ।
प्रसीद वैष्णवीरूपे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १६ ॥
śaṅkhachakragadāśārṅgagṛhītaparamāyudhe |
prasīda vaiṣṇavīrūpe nārāyaṇi namo'stu te
शंख, चक्र, गदा आणि शार्ङ्ग धनुष्य ही श्रेष्ठ आयुधे धारण करणाऱ्या वैष्णवीरूपा देवी, प्रसन्न हो. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
शंख, चक्र, गदा और शार्ङ्ग धनुष रूपी उत्तम आयुधों को धारण करने वाली वैष्णवी रूपा देवि! प्रसन्न हो। हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who have taken up the supreme weapons, conch, discus, mace and the bow Śārṅga, be gracious, you in the form of Vaiṣṇavī: Nārāyaṇī, salutation to you.
गृहीतोग्रमहाचक्रे दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरे ।
वराहरूपिणि शिवे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १७ ॥
gṛhītogramahāchakre daṃṣṭroddhṛtavasundhare |
varāharūpiṇi śive nārāyaṇi namo'stu te
हातात उग्र महाचक्र घेतलेल्या आणि दाढेवर पृथ्वी उचलून धरलेल्या वराहरूपिणी कल्याणमयी देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
हाथ में भयानक महाचक्र लिए और दाढ़ पर पृथ्वी को उठाए हुए वाराही रूपधारिणी कल्याणमयी देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who hold the great, fierce discus and lifted the earth on your tusk, auspicious one in the form of the Boar: Nārāyaṇī, salutation to you.
नृसिंहरूपेणोग्रेण हन्तुं दैत्यान् कृतोद्यमे ।
त्रैलोक्यत्राणसहिते नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १८ ॥
nṛsiṃharūpeṇogreṇa hantuṃ daityān kṛtodyame |
trailokyatrāṇasahite nārāyaṇi namo'stu te
उग्र नृसिंहरूपाने दैत्यांच्या वधासाठी उद्युक्त झालेल्या आणि त्रैलोक्याच्या रक्षणात तत्पर देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
भयंकर नृसिंह रूप से दैत्यों के वध के लिए उद्यम करने वाली तथा त्रिलोकी की रक्षा में संलग्न रहने वाली देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who, in the fierce form of Nṛsiṃha, set out to slay the demons, and protect the three worlds: Nārāyaṇī, salutation to you.
किरीटिनि महावज्रे सहस्रनयनोज्ज्वले ।
वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ १९ ॥
kirīṭini mahāvajre sahasranayanojjvale |
vṛtraprāṇahare chaindri nārāyaṇi namo'stu te
मुकुट आणि महावज्र धारण करणाऱ्या, सहस्र नेत्रांनी उजळलेल्या, वृत्रासुराचे प्राण हरण करणाऱ्या ऐंद्री, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
मुकुट और महावज्र धारण करने वाली, सहस्र नेत्रों से उज्ज्वल और वृत्रासुर के प्राण हरने वाली ऐन्द्रि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
Crowned one, bearer of the great thunderbolt, shining with a thousand eyes, Aindrī who took the life of Vṛtra: Nārāyaṇī, salutation to you.
शिवदूतीस्वरूपेण हतदैत्यमहाबले ।
घोररूपे महारावे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ २० ॥
śivadūtīsvarūpeṇa hatadaityamahābale |
ghorarūpe mahārāve nārāyaṇi namo'stu te
शिवदूतीरूपाने दैत्यांच्या प्रचंड सैन्याचा संहार करणाऱ्या, घोररूपा, महागर्जना करणाऱ्या देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
शिवदूती रूप से दैत्यों की महती सेना का संहार करने वाली, भयंकर रूप वाली और महान गर्जना करने वाली देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You who, as Śivadūtī, slew the mighty hosts of the demons, terrible in form, of great roar: Nārāyaṇī, salutation to you.
दंष्ट्राकरालवदने शिरोमालाविभूषणे ।
चामुण्डे मुण्डमथने नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ २१ ॥
daṃṣṭrākarālavadane śiromālāvibhūṣaṇe |
chāmuṇḍe muṇḍamathane nārāyaṇi namo'stu te
दाढांमुळे विक्राळ मुख असलेल्या, मुंडमाळेने विभूषित, मुंडाचे मर्दन करणाऱ्या चामुंडे, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
दाढ़ों के कारण विकराल मुख वाली, मुण्डमाला से विभूषित, मुण्ड का मर्दन करने वाली चामुण्डे! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
You whose face is fearsome with tusks, adorned with a garland of heads, Cāmuṇḍā, crusher of Muṇḍa: Nārāyaṇī, salutation to you.
लक्ष्मि लज्जे महाविद्ये श्रद्धे पुष्टि स्वधे ध्रुवे ।
महारात्रि महाऽविद्ये नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ २२ ॥
lakṣmi lajje mahāvidye śraddhe puṣṭi svadhe dhruve |
mahārātri mahā'vidye nārāyaṇi namo'stu te
हे लक्ष्मी, लज्जा, महाविद्या, श्रद्धा, पुष्टी, स्वधा, ध्रुवा, महारात्री आणि महा-अविद्यारूपा देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
हे लक्ष्मी, लज्जा, महाविद्या, श्रद्धा, पुष्टि, स्वधा, ध्रुवा, महारात्रि तथा महा-अविद्या रूपा देवि! हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
Lakṣmī, Lajjā, Mahāvidyā, Śraddhā, Puṣṭi, Svadhā, Dhruvā, Mahārātri, Mahā-avidyā: Nārāyaṇī, salutation to you.
Note
The names mean fortune, modesty, great knowledge, faith, nourishment, the offering to the ancestors, the steadfast, the great night and great ignorance. Many printings read महामाये, ‘great Māyā’, where the Gita Press printing has महाऽविद्ये.
मेधे सरस्वति वरे भूति बाभ्रवि तामसि ।
नियते त्वं प्रसीदेशे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ २३ ॥
medhe sarasvati vare bhūti bābhravi tāmasi |
niyate tvaṃ prasīdeśe nārāyaṇi namo'stu te
हे मेधा, सरस्वती, श्रेष्ठा, भूती, बाभ्रवी, तामसी, नियता आणि ईशा देवी, प्रसन्न हो. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.
हे मेधा, सरस्वती, वरा (श्रेष्ठ), भूति, बाभ्रवी, तामसी, नियता और ईशा रूपा देवि! प्रसन्न हो। हे नारायणि, तुम्हें नमस्कार है।
Medhā, Sarasvatī, the excellent one, Bhūti, Bābhravī, Tāmasī, Niyatā, Īśā, be gracious: Nārāyaṇī, salutation to you.
Note
Medhā is intelligence, Bhūti prosperity, Niyatā restraint, Īśā the ruler.
सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते ।
भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥ २४ ॥
sarvasvarūpe sarveśe sarvaśaktisamanvite |
bhayebhyastrāhi no devi durge devi namo'stu te
हे सर्वस्वरूपे, सर्वेश्वरी, सर्व शक्तींनी युक्त देवी, भयांपासून आमचे रक्षण कर. हे दुर्गे देवी, तुला नमस्कार असो.
हे सर्वस्वरूपा, सर्वेश्वरी तथा सब प्रकार की शक्तियों से सम्पन्न देवि! भयों से हमारी रक्षा करो। हे दुर्गे देवि, तुम्हें नमस्कार है।
You who are the form of all, queen of all, endowed with every power, protect us from fears, Goddess. Goddess Durgā, salutation to you.
एतत्ते वदनं सौम्यं लोचनत्रयभूषितम् ।
पातु नः सर्वभीतिभ्यः कात्यायनि नमोऽस्तु ते ॥ २५ ॥
etatte vadanaṃ saumyaṃ lochanatrayabhūṣitam |
pātu naḥ sarvabhītibhyaḥ kātyāyani namo'stu te
हे कात्यायनी, तीन नेत्रांनी विभूषित तुझे हे सौम्य मुख सर्व भयांपासून आमचे रक्षण करो. तुला नमस्कार असो.
हे कात्यायनि! तीन नेत्रों से विभूषित तुम्हारा यह सौम्य मुख सब भयों से हमारी रक्षा करे। तुम्हें नमस्कार है।
May this gentle face of yours, adorned with three eyes, protect us from all fears. Kātyāyanī, salutation to you.
ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषासुरसूदनम् ।
त्रिशूलं पातु नो भीतेर्भद्रकालि नमोऽस्तु ते ॥ २६ ॥
jvālākarālamatyugramaśeṣāsurasūdanam |
triśūlaṃ pātu no bhīterbhadrakāli namo'stu te
हे भद्रकाली, ज्वालांनी विक्राळ, अत्यंत उग्र आणि सर्व असुरांचा संहार करणारा तुझा त्रिशूळ भयापासून आमचे रक्षण करो. तुला नमस्कार असो.
हे भद्रकालि! ज्वालाओं के कारण विकराल, अत्यन्त भयंकर और समस्त असुरों का संहार करने वाला तुम्हारा त्रिशूल भय से हमारी रक्षा करे। तुम्हें नमस्कार है।
May your trident, fearsome with flames, most terrible, slayer of all the demons, protect us from fear. Bhadrakālī, salutation to you.
हिनस्ति दैत्यतेजांसि स्वनेनापूर्य या जगत् ।
सा घण्टा पातु नो देवि पापेभ्यो नः सुतानिव ॥ २७ ॥
hinasti daityatejāṃsi svanenāpūrya yā jagat |
sā ghaṇṭā pātu no devi pāpebhyo naḥ sutāniva
हे देवी, जी आपल्या नादाने सारे जग भरून दैत्यांचे तेज नष्ट करते, ती तुझी घंटा, [आई] जशी मुलांचे रक्षण करते तसे पापांपासून आमचे रक्षण करो.
हे देवि! जो अपनी ध्वनि से सम्पूर्ण जगत को भरकर दैत्यों के तेज को नष्ट कर देता है, वह तुम्हारा घण्टा हमें पापों से वैसे ही बचाए, जैसे [माता] पुत्रों की रक्षा करती है।
Goddess, may your bell, which fills the world with its sound and destroys the might of the demons, protect us from evil, as [a mother] protects her children.
असुरासृग्वसापङ्कचर्चितस्ते करोज्ज्वलः ।
शुभाय खड्गो भवतु चण्डिके त्वां नता वयम् ॥ २८ ॥
asurāsṛgvasāpaṅkacharchitaste karojjvalaḥ |
śubhāya khaḍgo bhavatu chaṇḍike tvāṃ natā vayam
हे चंडिके, असुरांच्या रक्त आणि चरबीच्या चिखलाने माखलेला, तुझ्या हातात झळाळणारा खड्ग आमचे कल्याण करो. आम्ही तुला नमन करतो.
हे चण्डिके! तुम्हारे हाथ में सुशोभित, असुरों के रक्त और चर्बी के कीचड़ से सना हुआ खड्ग हमारा मंगल करे। हम तुम्हें नमस्कार करते हैं।
Caṇḍikā, may your sword, smeared with the mire of the demons’ blood and fat, gleaming in your hand, be for our good. We bow to you.
रोगानशेषानपहंसि तुष्टा
रुष्टा तु कामान् सकलानभीष्टान् ।
त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां
त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति ॥ २९ ॥
rogānaśeṣānapahaṃsi tuṣṭā
ruṣṭā tu kāmān sakalānabhīṣṭān |
tvāmāśritānāṃ na vipannarāṇāṃ
tvāmāśritā hyāśrayatāṃ prayānti
हे देवी, प्रसन्न झालीस की तू सर्व रोग नष्ट करतेस आणि रुष्ट झालीस की सर्व इच्छित कामनांचा नाश करतेस. जे तुला शरण आले त्यांच्यावर विपत्ती येत नाही; तुला शरण आलेले इतरांचे आश्रयस्थान होतात.
हे देवि! तुम प्रसन्न होने पर सब रोगों को नष्ट कर देती हो और कुपित होने पर मनोवांछित सब कामनाओं का नाश कर देती हो। जो तुम्हारी शरण में हैं, उन पर विपत्ति नहीं आती; तुम्हारी शरण में गए हुए मनुष्य दूसरों को शरण देने वाले हो जाते हैं।
When pleased, you destroy every disease; when angered, every wish that was longed for. Those who take refuge in you meet no misfortune; those who take refuge in you become a refuge for others.
Note
This verse is often recited on its own as a prayer for recovery from illness.
एतत्कृतं यत्कदनं त्वयाद्य
धर्मद्विषां देवि महासुराणाम् ।
रूपैरनेकैर्बहुधाऽत्ममूर्तिं
कृत्वाम्बिके तत्प्रकरोति कान्या ॥ ३० ॥
etatkṛtaṃ yatkadanaṃ tvayādya
dharmadviṣāṃ devi mahāsurāṇām |
rūpairanekairbahudhā'tmamūrtiṃ
kṛtvāmbike tatprakaroti kānyā
हे अंबिके, स्वतःच्या स्वरूपाची अनेक रूपे करून तू आज या धर्मद्वेष्ट्या महादैत्यांचा जो संहार केलास, तो दुसरी कोण करू शकेल?
हे अम्बिके! तुमने अपने स्वरूप को अनेक रूपों में विभक्त करके आज इन धर्मद्रोही महादैत्यों का जो संहार किया है, उसे दूसरी कौन कर सकती है?
This slaughter you have made today of the great demons who hate dharma, Ambikā, dividing your own form into many forms in many ways: what other [goddess] could do it?
विद्यासु शास्त्रेषु विवेकदीपे-
ष्वाद्येषु वाक्येषु च का त्वदन्या ।
ममत्वगर्तेऽतिमहान्धकारे
विभ्रामयत्येतदतीव विश्वम् ॥ ३१ ॥
vidyāsu śāstreṣu vivekadīpe-
ṣvādyeṣu vākyeṣu cha kā tvadanyā |
mamatvagarte'timahāndhakāre
vibhrāmayatyetadatīva viśvam
विद्यांमध्ये, विवेकाचे दीप असलेल्या शास्त्रांमध्ये आणि आद्य वाक्यांत (वेदांत) तुझ्याशिवाय दुसरी कोण आहे? आणि ममत्वाच्या घोर अंधारलेल्या खड्ड्यात या विश्वाला पुन्हा पुन्हा भटकवणारी तुझ्याशिवाय दुसरी कोण?
विद्याओं में, विवेक के दीपक शास्त्रों में और आदिवाक्यों (वेदों) में तुम्हारे सिवा और कौन है? और ममता के घोर अन्धकारमय गड्ढे में इस विश्व को बार-बार भटकाने वाली तुम्हारे सिवा दूसरी कौन है?
In all learning, in the śāstras that are lamps of discernment, and in the first words, the Vedas, who is there but you? And who but you makes this whole world wander, again and again, in the deep darkness of the pit of ‘mine’?
रक्षांसि यत्रोग्रविषाश्च नागा
यत्रारयो दस्युबलानि यत्र ।
दावानलो यत्र तथाब्धिमध्ये
तत्र स्थिता त्वं परिपासि विश्वम् ॥ ३२ ॥
rakṣāṃsi yatrograviṣāścha nāgā
yatrārayo dasyubalāni yatra |
dāvānalo yatra tathābdhimadhye
tatra sthitā tvaṃ paripāsi viśvam
जिथे राक्षस, जिथे उग्र विषाचे नाग, जिथे शत्रू, जिथे दरोडेखोरांच्या टोळ्या, जिथे वणवा, आणि समुद्राच्या मध्येही, तिथे स्थित राहून तू विश्वाचे रक्षण करतेस.
जहाँ राक्षस, जहाँ भयंकर विष वाले सर्प, जहाँ शत्रु, जहाँ लुटेरों की सेना और जहाँ दावानल हो, और समुद्र के बीच में भी, वहाँ स्थित होकर तुम विश्व की रक्षा करती हो।
Where there are rākṣasas, where there are serpents of fierce venom, where there are enemies and bands of robbers, where there is forest fire, and in the middle of the sea: there you stand and protect the world.
विश्वेश्वरि त्वं परिपासि विश्वं
विश्वात्मिका धारयसीति विश्वम् ।
विश्वेशवन्द्या भवती भवन्ति
विश्वाश्रया ये त्वयि भक्तिनम्राः ॥ ३३ ॥
viśveśvari tvaṃ paripāsi viśvaṃ
viśvātmikā dhārayasīti viśvam |
viśveśavandyā bhavatī bhavanti
viśvāśrayā ye tvayi bhaktinamrāḥ
हे विश्वेश्वरी, तू विश्वाचे पालन करतेस; विश्वरूपा असल्याने संपूर्ण विश्व धारण करतेस. विश्वनाथालाही तू वंदनीय आहेस. जे भक्तीने तुझ्यापुढे नम्र होतात, ते संपूर्ण विश्वाचे आश्रयस्थान होतात.
हे विश्वेश्वरि! तुम विश्व का पालन करती हो। विश्वरूपा हो, इसलिए सम्पूर्ण विश्व को धारण करती हो। तुम विश्वनाथ के लिए भी वन्दनीय हो। जो भक्तिपूर्वक तुम्हारे सामने नतमस्तक होते हैं, वे सम्पूर्ण विश्व को आश्रय देने वाले होते हैं।
Queen of the universe, you protect the universe; as the soul of the universe, you uphold the universe. You are worshipped by the lord of the universe; those who bow to you in devotion become the refuge of the universe.
देवि प्रसीद परिपालय नोऽरिभीते-
र्नित्यं यथासुरवधादधुनैव सद्यः ।
पापानि सर्वजगतां प्रशमं नयाशु
उत्पातपाकजनितांश्च महोपसर्गान् ॥ ३४ ॥
devi prasīda paripālaya no'ribhīte-
rnityaṃ yathāsuravadhādadhunaiva sadyaḥ |
pāpāni sarvajagatāṃ praśamaṃ nayāśu
utpātapākajanitāṃścha mahopasargān
हे देवी, प्रसन्न हो. आत्ताच असुरांचा वध करून तू जसे आमचे रक्षण केलेस, तसे सदैव शत्रूंच्या भयापासून आमचे रक्षण कर. संपूर्ण जगाची पापे त्वरित शांत कर, आणि अपशकुनांच्या परिणामी येणारी मोठी संकटेही.
हे देवि! प्रसन्न हो। जैसे इस समय असुरों का वध करके तुमने तुरन्त हमारी रक्षा की है, वैसे ही सदा शत्रुओं के भय से हमारी रक्षा करो। सम्पूर्ण जगत के पापों को शीघ्र शान्त करो और अपशकुनों के फलस्वरूप आने वाले बड़े-बड़े उपद्रवों को भी।
Goddess, be gracious; protect us always from fear of our enemies, as you have done just now by slaying the demons. Bring a swift end to the sins of all the worlds, and to the great calamities that follow when evil omens ripen.
प्रणतानां प्रसीद त्वं देवि विश्वार्तिहारिणि ।
त्रैलोक्यवासिनामीड्ये लोकानां वरदा भव ॥ ३५ ॥
praṇatānāṃ prasīda tvaṃ devi viśvārtihāriṇi |
trailokyavāsināmīḍye lokānāṃ varadā bhava
हे विश्वाचे दुःख दूर करणाऱ्या देवी, तुला नमन करणाऱ्यांवर प्रसन्न हो. त्रैलोक्यवासीयांनी स्तवावी अशा देवी, सर्व लोकांना वर दे.
हे विश्व की पीड़ा दूर करने वाली देवि! तुम्हें प्रणाम करने वालों पर प्रसन्न हो। हे त्रिलोकवासियों द्वारा स्तुति के योग्य! सब लोकों को वरदान दो।
Goddess who take away the suffering of the world, be gracious to those who bow to you. You whom all who dwell in the three worlds must praise, grant boons to the worlds.
देव्युवाच ॥ ३६ ॥devyuvāchaदेवी म्हणाली:देवी बोलीं:The Goddess said:
वरदाहं सुरगणा वरं यन्मनसेच्छथ ।
तं वृणुध्वं प्रयच्छामि जगतामुपकारकम् ॥ ३७ ॥
varadāhaṃ suragaṇā varaṃ yanmanasechchhatha |
taṃ vṛṇudhvaṃ prayachchhāmi jagatāmupakārakam
हे देवगणांनो, मी वर देणारी आहे. तुमच्या मनात जगाला उपकारक असा जो वर हवा असेल, तो मागा; मी देईन.
हे देवताओ! मैं वर देने वाली हूँ। तुम्हारे मन में जिसकी इच्छा हो, वह जगत का उपकार करने वाला वर माँगो। मैं दूँगी।
Hosts of gods, I am the giver of boons. Choose whatever boon you desire in your minds, one that helps the worlds, and I will grant it.
देवा ऊचुः ॥ ३८ ॥devā ūchuḥदेव म्हणाले:देवता बोले:The gods said:
सर्वाबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि ।
एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥ ३९ ॥
sarvābādhāpraśamanaṃ trailokyasyākhileśvari |
evameva tvayā kāryamasmadvairivināśanam
हे सर्वेश्वरी, याच प्रकारे त्रैलोक्याच्या सर्व बाधा शांत कर आणि आमच्या शत्रूंचा नाश कर.
हे सर्वेश्वरि! तुम इसी प्रकार तीनों लोकों की समस्त बाधाओं को शान्त करो और हमारे शत्रुओं का नाश करो।
Queen of all, in just this way, quell every affliction of the three worlds, and destroy our enemies.
Note
This verse is often recited on its own, and as a sampuṭ, a verse said before and after every verse of the reading, to pray for an end to troubles.
देव्युवाच ॥ ४० ॥devyuvāchaदेवी म्हणाली:देवी बोलीं:The Goddess said:
वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे ।
शुम्भो निशुम्भश्चैवान्यावुत्पत्स्येते महासुरौ ॥ ४१ ॥
vaivasvate'ntare prāpte aṣṭāviṃśatime yuge |
śumbho niśumbhaśchaivānyāvutpatsyete mahāsurau
वैवस्वत मन्वंतरातील अठ्ठाविसाव्या युगात शुंभ आणि निशुंभ नावाचे दुसरे दोन महादैत्य उत्पन्न होतील.
वैवस्वत मन्वन्तर के अट्ठाईसवें युग में शुम्भ और निशुम्भ नाम के दो अन्य महादैत्य उत्पन्न होंगे।
When the age of Manu Vaivasvata has come, in the twenty-eighth yuga, two other great demons, Śumbha and Niśumbha, will be born.
नन्दगोपगृहे जाता यशोदागर्भसम्भवा ।
ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी ॥ ४२ ॥
nandagopagṛhe jātā yaśodāgarbhasambhavā |
tatastau nāśayiṣyāmi vindhyāchalanivāsinī
तेव्हा मी नंद गोपाच्या घरी यशोदेच्या गर्भातून जन्म घेऊन विंध्याचलावर राहीन आणि त्या दोघांचा नाश करीन.
तब मैं नन्द गोप के घर में यशोदा के गर्भ से जन्म लेकर विन्ध्याचल पर निवास करूँगी और उन दोनों का नाश करूँगी।
Then, born in the house of the cowherd Nanda, from the womb of Yaśodā, I shall dwell on the Vindhya mountain and destroy them both.
पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले ।
अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान् ॥ ४३ ॥
punarapyatiraudreṇa rūpeṇa pṛthivītale |
avatīrya haniṣyāmi vaiprachittāṃstu dānavān
पुन्हा अत्यंत रौद्र रूपाने पृथ्वीवर अवतार घेऊन मी विप्रचित्तीच्या वंशातील दानवांचा वध करीन.
फिर अत्यन्त भयंकर रूप से पृथ्वी पर अवतार लेकर मैं विप्रचित्ति के वंश के दानवों का वध करूँगी।
Again, coming down to earth in a most terrible form, I shall slay the dānavas of Vipracitti’s line.
भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान् महासुरान् ।
रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमीकुसुमोपमाः ॥ ४४ ॥
bhakṣayantyāścha tānugrān vaiprachittān mahāsurān |
raktā dantā bhaviṣyanti dāḍimīkusumopamāḥ
त्या उग्र महादैत्यांचे भक्षण करताना माझे दात डाळिंबाच्या फुलासारखे लाल होतील.
उन भयंकर महादैत्यों का भक्षण करते समय मेरे दाँत अनार के फूल की भाँति लाल हो जाएँगे।
As I devour those fierce great demons of Vipracitti’s line, my teeth will turn red like pomegranate flowers.
ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः ।
स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम् ॥ ४५ ॥
tato māṃ devatāḥ svarge martyaloke cha mānavāḥ |
stuvanto vyāhariṣyanti satataṃ raktadantikām
तेव्हा स्वर्गात देव आणि मृत्युलोकात मानव सदैव माझी स्तुती करत मला ‘रक्तदंतिका’ म्हणतील.
तब स्वर्ग में देवता और मृत्युलोक में मनुष्य सदा मेरी स्तुति करते हुए मुझे ‘रक्तदन्तिका’ कहेंगे।
Then the gods in heaven and people in the mortal world, praising me, will always call me Raktadantikā.
भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि ।
मुनिभिः संस्तुता भूमौ सम्भविष्याम्ययोनिजा ॥ ४६ ॥
bhūyaścha śatavārṣikyāmanāvṛṣṭyāmanambhasi |
munibhiḥ saṃstutā bhūmau sambhaviṣyāmyayonijā
पुन्हा शंभर वर्षे पाऊस पडणार नाही आणि पाणी उरणार नाही, तेव्हा मुनींनी स्तुती केल्यावर मी पृथ्वीवर अयोनिजा रूपाने प्रकट होईन.
फिर जब सौ वर्षों तक वर्षा नहीं होगी और जल का अभाव हो जाएगा, तब मुनियों के स्तवन करने पर मैं पृथ्वी पर अयोनिजा रूप में प्रकट होऊँगी।
And again, when for a hundred years there is no rain and no water, I shall be born on earth, not from a womb, praised by the sages.
ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन् ।
कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः ॥ ४७ ॥
tataḥ śatena netrāṇāṃ nirīkṣiṣyāmi yanmunīn |
kīrtayiṣyanti manujāḥ śatākṣīmiti māṃ tataḥ
तेव्हा मी शंभर डोळ्यांनी मुनींकडे पाहीन; म्हणून लोक ‘शताक्षी’ म्हणून माझे कीर्तन करतील.
तब मैं सौ नेत्रों से मुनियों को देखूँगी; इसलिए मनुष्य ‘शताक्षी’ कहकर मेरा कीर्तन करेंगे।
Then, because I shall look upon the sages with a hundred eyes, people will praise me as Śatākṣī.
ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः ।
भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः ॥ ४८ ॥
tato'hamakhilaṃ lokamātmadehasamudbhavaiḥ |
bhariṣyāmi surāḥ śākairāvṛṣṭeḥ prāṇadhārakaiḥ
हे देवांनो, तेव्हा पाऊस पडेपर्यंत मी माझ्या देहातून उत्पन्न झालेल्या प्राणधारक भाज्यांनी संपूर्ण जगाचे पोषण करीन.
हे देवताओ! तब जब तक वर्षा नहीं होगी, तब तक मैं अपने शरीर से उत्पन्न प्राणरक्षक शाकों द्वारा सम्पूर्ण जगत का भरण-पोषण करूँगी।
Then, gods, until the rains come, I shall feed the whole world with life-sustaining vegetables born of my own body.
शाकम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि ।
तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् ॥ ४९ ॥
śākambharīti vikhyātiṃ tadā yāsyāmyahaṃ bhuvi |
tatraiva cha vadhiṣyāmi durgamākhyaṃ mahāsuram
तेव्हा पृथ्वीवर ‘शाकंभरी’ या नावाने माझी ख्याती होईल. त्याच अवतारात मी दुर्गम नावाच्या महादैत्याचा वधही करीन.
तब पृथ्वी पर ‘शाकम्भरी’ नाम से मेरी ख्याति होगी। उसी अवतार में मैं दुर्गम नामक महादैत्य का वध भी करूँगी।
Then I shall be famed on earth as Śākambharī. There, too, I shall slay the great demon called Durgama.
दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ।
पुनश्चाहं यदा भीमं रूपं कृत्वा हिमाचले ॥ ५० ॥
durgā devīti vikhyātaṃ tanme nāma bhaviṣyati |
punaśchāhaṃ yadā bhīmaṃ rūpaṃ kṛtvā himāchale
यामुळे माझे नाव ‘दुर्गा देवी’ म्हणून प्रसिद्ध होईल. पुन्हा जेव्हा मी भयंकर रूप धारण करून हिमालयावर
इससे मेरा नाम ‘दुर्गा देवी’ के रूप में प्रसिद्ध होगा। फिर जब मैं भयंकर रूप धारण करके हिमालय पर
So my name will be famed as the Goddess Durgā. And again, when I take a terrible form on the Himālaya
रक्षांसि भक्षयिष्यामि मुनीनां त्राणकारणात् ।
तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः ॥ ५१ ॥
rakṣāṃsi bhakṣayiṣyāmi munīnāṃ trāṇakāraṇāt |
tadā māṃ munayaḥ sarve stoṣyantyānamramūrtayaḥ
मुनींच्या रक्षणासाठी राक्षसांचे भक्षण करीन, तेव्हा सर्व मुनी नम्र होऊन माझी स्तुती करतील,
मुनियों की रक्षा के लिए राक्षसों का भक्षण करूँगी, तब सब मुनि नतमस्तक होकर मेरी स्तुति करेंगे,
and devour the rākṣasas to protect the sages, then all the sages, bowing low, will praise me,
भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ।
यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति ॥ ५२ ॥
bhīmā devīti vikhyātaṃ tanme nāma bhaviṣyati |
yadāruṇākhyastrailokye mahābādhāṃ kariṣyati
आणि माझे नाव ‘भीमा देवी’ म्हणून प्रसिद्ध होईल. जेव्हा अरुण नावाचा दैत्य त्रैलोक्यात मोठा उपद्रव करील,
और मेरा नाम ‘भीमा देवी’ के रूप में प्रसिद्ध होगा। जब अरुण नामक दैत्य तीनों लोकों में भारी उपद्रव मचाएगा,
and my name will be famed as the Goddess Bhīmā. When the demon called Aruṇa brings great affliction on the three worlds,
तदाहं भ्रामरं रूपं कृत्वासंख्येयषट्पदम् ।
त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् ॥ ५३ ॥
tadāhaṃ bhrāmaraṃ rūpaṃ kṛtvāsaṃkhyeyaṣaṭpadam |
trailokyasya hitārthāya vadhiṣyāmi mahāsuram
तेव्हा मी त्रैलोक्याच्या हितासाठी असंख्य भ्रमरांचे रूप धारण करून त्या महादैत्याचा वध करीन.
तब मैं तीनों लोकों के हित के लिए असंख्य भौंरों का रूप धारण करके उस महादैत्य का वध करूँगी।
then I shall take the form of a swarm of countless bees, and slay the great demon for the good of the three worlds.
भ्रामरीति च मां लोकास्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः ।
इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति ॥ ५४ ॥
bhrāmarīti cha māṃ lokāstadā stoṣyanti sarvataḥ |
itthaṃ yadā yadā bādhā dānavotthā bhaviṣyati
तेव्हा सर्वत्र लोक ‘भ्रामरी’ म्हणून माझी स्तुती करतील. अशा प्रकारे जेव्हा जेव्हा दानवांपासून बाधा उत्पन्न होईल,
तब सब लोग ‘भ्रामरी’ नाम से चारों ओर मेरी स्तुति करेंगे। इस प्रकार जब-जब दानवों के कारण बाधा उपस्थित होगी,
Then people everywhere will praise me as Bhrāmarī. In this way, whenever affliction arises from the dānavas,
तदा तदावतीर्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम् ॥ ॐ ॥ ५५ ॥
tadā tadāvatīryāhaṃ kariṣyāmyarisaṃkṣayam || oṃ
तेव्हा तेव्हा मी अवतार घेऊन शत्रूंचा संहार करीन.
तब-तब मैं अवतार लेकर शत्रुओं का संहार करूँगी।
then I shall come down and destroy the enemies.
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये देव्याः स्तुतिर्नामैकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye devyāḥ stutirnāmaikādaśo'dhyāyaḥ || 11 ||
Durga Saptashati, chapter 11: The gods’ hymn to Nārāyaṇī · shlokpath.com/saptashati/11/