श्लोकपाठShlokpath

रामरक्षा स्तोत्र

Rāmarakṣā Stotra

The Shield of Rāma

  • Kavaca stotra · 38 verses
  • Sanskrit
  • Śrī Rāmarakṣā Stotra, ascribed to Budha Kauśika
Translation
Size

विनियोग

श्रीगणेशाय नमः ।
अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य । बुधकौशिक ऋषिः । श्रीसीतारामचन्द्रो देवता ।
अनुष्टुप् छन्दः । सीता शक्तिः । श्रीमद्धनुमान् कीलकम् ।
श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥

śrīgaṇeśāya namaḥ |
asya śrīrāmarakṣāstotramantrasya | budhakauśika ṛṣiḥ | śrīsītārāmachandro devatā |
anuṣṭup chhandaḥ | sītā śaktiḥ | śrīmaddhanumān kīlakam |
śrīrāmachandraprītyarthe jape viniyogaḥ ||

श्रीगणेशाला नमस्कार. या रामरक्षा स्तोत्रमंत्राचे ऋषी बुधकौशिक, देवता श्रीसीतारामचंद्र, छंद अनुष्टुप्, शक्ती सीता आणि कीलक श्रीहनुमान. श्रीरामचंद्रांच्या प्रीत्यर्थ याचा जप करावा.

श्री गणेश को नमस्कार। इस रामरक्षा स्तोत्र मन्त्र के ऋषि बुधकौशिक हैं, देवता श्री सीता-रामचन्द्र, छन्द अनुष्टुप्, शक्ति सीता और कीलक श्री हनुमान। श्रीरामचन्द्र की प्रसन्नता के लिए इसके जप का विनियोग है।

Salutation to Śrī Gaṇeśa. Of this mantra, the Rāmarakṣā Stotra: the seer is Budha Kauśika; the deity, Sītā and Rāmachandra; the metre, anuṣṭubh; the power, Sītā; the pin that holds it, Hanumān. It is recited for the pleasure of Śrī Rāmachandra.

ध्यान

ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थं
पीतं वासो वसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ।
वामाङ्कारूढसीतामुखकमलमिलल्लोचनं नीरदाभं
नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचन्द्रम् ॥

dhyāyedājānubāhuṃ dhṛtaśaradhanuṣaṃ baddhapadmāsanasthaṃ
pītaṃ vāso vasānaṃ navakamaladalaspardhinetraṃ prasannam |
vāmāṅkārūḍhasītāmukhakamalamilallochanaṃ nīradābhaṃ
nānālaṅkāradīptaṃ dadhatamurujaṭāmaṇḍanaṃ rāmachandram ||

आजानुबाहू, धनुष्यबाण धारण केलेले, पद्मासनात बसलेले, पीतांबर नेसलेले, नव्या कमळपाकळ्यांशी स्पर्धा करणारे नेत्र असलेले, प्रसन्न; डाव्या मांडीवर बसलेल्या सीतेच्या मुखकमळाशी नजर मिळवणारे, मेघासारखे श्यामल, अनेक अलंकारांनी झळाळणारे, विशाल जटामुकुटधारी श्रीरामचंद्रांचे ध्यान करावे.

आजानुबाहु, धनुष-बाण धारण किए, पद्मासन में विराजमान, पीताम्बर पहने, नवीन कमलदल से होड़ करते नेत्रों वाले, प्रसन्न; बायीं गोद में बैठी सीता के मुखकमल से मिलते नेत्रों वाले, मेघ के समान श्याम, अनेक अलंकारों से दीप्त, विशाल जटामुकुट धारण किए श्रीरामचन्द्र का ध्यान करें।

Let one meditate on Rāmachandra — arms reaching to his knees, holding bow and arrow, seated in the lotus posture, wearing yellow silk, his eyes rivalling fresh lotus petals, serene; his eyes meeting the lotus face of Sītā seated on his left; dark as a rain cloud, shining with many ornaments, crowned with a great coil of matted hair.

चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् ।
एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥ १ ॥

charitaṃ raghunāthasya śatakoṭipravistaram |
ekaikamakṣaraṃ puṃsāṃ mahāpātakanāśanam || 1 ||

रघुनाथाचे चरित्र शंभर कोटी श्लोकांइतके विस्तृत आहे; त्याचे एकेक अक्षर माणसाच्या महापातकांचा नाश करते.

रघुनाथ का चरित्र सौ करोड़ श्लोकों में विस्तृत है; उसका एक-एक अक्षर मनुष्यों के महापापों का नाश करने वाला है।

The story of Raghunātha extends to a hundred crore [verses]; every single syllable of it destroys people’s gravest sins.

ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् ।
जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमण्डितम् ॥ २ ॥

dhyātvā nīlotpalaśyāmaṃ rāmaṃ rājīvalochanam |
jānakīlakṣmaṇopetaṃ jaṭāmukuṭamaṇḍitam || 2 ||

निळ्या कमळासारखे श्यामल, कमलनयन, जानकी व लक्ष्मणासह, जटामुकुटाने शोभणाऱ्या रामाचे ध्यान करून —

नील कमल के समान श्याम, कमलनयन, जानकी और लक्ष्मण सहित, जटामुकुट से सुशोभित राम का ध्यान करके —

Meditating on Rāma — dark as the blue lotus, lotus-eyed, with Jānakī and Lakṣmaṇa beside him, crowned with matted hair —

सासितूणधनुर्बाणपाणिं नक्तंचरान्तकम् ।
स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम् ॥ ३ ॥

sāsitūṇadhanurbāṇapāṇiṃ naktaṃcharāntakam |
svalīlayā jagattrātumāvirbhūtamajaṃ vibhum || 3 ||

हातात खड्ग, भाता, धनुष्य आणि बाण घेतलेले, निशाचरांचा अंत करणारे, स्वलीलेने जगाच्या रक्षणासाठी प्रकटलेले अजन्मा, सर्वव्यापी प्रभू —

खड्ग, तूणीर, धनुष और बाण हाथ में लिए, निशाचरों के संहारक, अपनी लीला से जगत की रक्षा हेतु प्रकट हुए अजन्मा, सर्वव्यापी प्रभु का —

sword, quiver, bow and arrows in hand, the ender of the night-prowlers, the unborn, all-pervading one who appeared of his own will to protect the world —

रामरक्षां पठेत्प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम् ।
शिरो मे राघवः पातु भालं दशरथात्मजः ॥ ४ ॥

rāmarakṣāṃ paṭhetprājñaḥ pāpaghnīṃ sarvakāmadām |
śiro me rāghavaḥ pātu bhālaṃ daśarathātmajaḥ || 4 ||

— शहाण्या माणसाने पापनाशक आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारी ही रामरक्षा म्हणावी. राघव माझ्या मस्तकाचे रक्षण करो, दशरथपुत्र माझ्या कपाळाचे.

— बुद्धिमान व्यक्ति पापनाशक और सब कामनाएँ पूर्ण करने वाली इस रामरक्षा का पाठ करे। राघव मेरे सिर की रक्षा करें, दशरथनन्दन मेरे ललाट की।

— the wise should recite this Rāmarakṣā, which destroys sin and grants every wish. May Rāghava protect my head; the son of Daśaratha, my forehead.

कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रियः श्रुती ।
घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सलः ॥ ५ ॥

kausalyeyo dṛśau pātu viśvāmitrapriyaḥ śrutī |
ghrāṇaṃ pātu makhatrātā mukhaṃ saumitrivatsalaḥ || 5 ||

कौसल्यापुत्र माझ्या डोळ्यांचे, विश्वामित्रांचे प्रिय माझ्या कानांचे, यज्ञरक्षक माझ्या नाकाचे आणि सौमित्रीवर प्रेम करणारे माझ्या मुखाचे रक्षण करोत.

कौसल्यानन्दन मेरी आँखों की, विश्वामित्र के प्रिय मेरे कानों की, यज्ञरक्षक मेरी नासिका की और सौमित्रिवत्सल मेरे मुख की रक्षा करें।

May Kausalyā’s son protect my eyes; Viśvāmitra’s beloved, my ears; the guardian of the sacrifice, my nose; the one who loves Saumitri, my mouth.

जिह्वां विद्यानिधिः पातु कण्ठं भरतवन्दितः ।
स्कन्धौ दिव्यायुधः पातु भुजौ भग्नेशकार्मुकः ॥ ६ ॥

jihvāṃ vidyānidhiḥ pātu kaṇṭhaṃ bharatavanditaḥ |
skandhau divyāyudhaḥ pātu bhujau bhagneśakārmukaḥ || 6 ||

विद्यानिधी माझ्या जिभेचे, भरताने वंदिलेले माझ्या कंठाचे, दिव्य आयुधे धारण करणारे माझ्या खांद्यांचे आणि शिवधनुष्य भंगणारे माझ्या बाहूंचे रक्षण करोत.

विद्यानिधि मेरी जिह्वा की, भरतवन्दित मेरे कण्ठ की, दिव्यायुधधारी मेरे कन्धों की और शिवधनुष तोड़ने वाले मेरी भुजाओं की रक्षा करें।

May the treasury of learning protect my tongue; the one Bharata bows to, my throat; the bearer of divine weapons, my shoulders; the breaker of Śiva’s bow, my arms.

करौ सीतापतिः पातु हृदयं जामदग्न्यजित् ।
मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रयः ॥ ७ ॥

karau sītāpatiḥ pātu hṛdayaṃ jāmadagnyajit |
madhyaṃ pātu kharadhvaṃsī nābhiṃ jāmbavadāśrayaḥ || 7 ||

सीतापती माझ्या हातांचे, परशुरामाला जिंकणारे माझ्या हृदयाचे, खराचा नाश करणारे माझ्या कंबरेचे आणि जांबुवंताचे आश्रयस्थान माझ्या नाभीचे रक्षण करोत.

सीतापति मेरे हाथों की, परशुराम-विजेता मेरे हृदय की, खर का नाश करने वाले मेरे मध्यभाग की और जाम्बवान के आश्रय मेरी नाभि की रक्षा करें।

May Sītā’s lord protect my hands; the victor over Paraśurāma, my heart; the slayer of Khara, my waist; the refuge of Jāmbavān, my navel.

सुग्रीवेशः कटी पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभुः ।
ऊरू रघूत्तमः पातु रक्षःकुलविनाशकृत् ॥ ८ ॥

sugrīveśaḥ kaṭī pātu sakthinī hanumatprabhuḥ |
ūrū raghūttamaḥ pātu rakṣaḥkulavināśakṛt || 8 ||

सुग्रीवाचे स्वामी माझ्या कटीचे, हनुमंताचे प्रभू माझ्या जांघांचे आणि राक्षसकुळाचा विनाश करणारे रघुश्रेष्ठ माझ्या मांड्यांचे रक्षण करोत.

सुग्रीव के स्वामी मेरे कटिप्रदेश की, हनुमान के प्रभु मेरी जंघाओं के मूल की, और राक्षसकुल के विनाशक रघुश्रेष्ठ मेरी जाँघों की रक्षा करें।

May Sugrīva’s lord protect my hips; Hanumān’s master, my haunches; the best of the Raghus, destroyer of the demon race, my thighs.

जानुनी सेतुकृत्पातु जङ्घे दशमुखान्तकः ।
पादौ बिभीषणश्रीदः पातु रामोऽखिलं वपुः ॥ ९ ॥

jānunī setukṛtpātu jaṅghe daśamukhāntakaḥ |
pādau bibhīṣaṇaśrīdaḥ pātu rāmo'khilaṃ vapuḥ || 9 ||

सेतू बांधणारे माझ्या गुडघ्यांचे, दशमुखाचा अंत करणारे माझ्या पोटऱ्यांचे, बिभीषणाला राज्यलक्ष्मी देणारे माझ्या पायांचे आणि राम माझ्या संपूर्ण देहाचे रक्षण करोत.

सेतु बाँधने वाले मेरे घुटनों की, दशमुख का अन्त करने वाले मेरी पिंडलियों की, विभीषण को राज्यश्री देने वाले मेरे चरणों की और राम मेरे सम्पूर्ण शरीर की रक्षा करें।

May the builder of the bridge protect my knees; the ender of ten-headed Rāvaṇa, my shins; the one who gave Bibhīṣaṇa his kingdom, my feet — may Rāma protect my whole body.

एतां रामबलोपेतां रक्षां यः सुकृती पठेत् ।
स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् ॥ १० ॥

etāṃ rāmabalopetāṃ rakṣāṃ yaḥ sukṛtī paṭhet |
sa chirāyuḥ sukhī putrī vijayī vinayī bhavet || 10 ||

रामाच्या बळाने युक्त ही रक्षा जो पुण्यवान म्हणतो, तो दीर्घायुषी, सुखी, पुत्रवान, विजयी आणि विनयी होतो.

जो पुण्यात्मा राम के बल से युक्त इस रक्षा का पाठ करता है, वह दीर्घायु, सुखी, पुत्रवान, विजयी और विनयी होता है।

The virtuous one who recites this shield, filled with Rāma’s strength, becomes long-lived, happy, blessed with children, victorious and humble.

पातालभूतलव्योमचारिणश्छद्मचारिणः ।
न द्रष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभिः ॥ ११ ॥

pātālabhūtalavyomachāriṇaśchhadmachāriṇaḥ |
na draṣṭumapi śaktāste rakṣitaṃ rāmanāmabhiḥ || 11 ||

पाताळ, पृथ्वी आणि आकाशात संचार करणारे आणि छद्मवेशाने फिरणारे जीव, रामनामांनी रक्षिलेल्या माणसाकडे पाहूही शकत नाहीत.

पाताल, पृथ्वी और आकाश में विचरने वाले तथा छद्मवेश में घूमने वाले प्राणी, राम-नामों से रक्षित व्यक्ति को देख भी नहीं सकते।

Beings that roam the underworld, the earth and the sky, and those that move in disguise, cannot even look upon one protected by Rāma’s names.

रामेति रामभद्रेति रामचन्द्रेति वा स्मरन् ।
नरो न लिप्यते पापैर्भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥ १२ ॥

rāmeti rāmabhadreti rāmachandreti vā smaran |
naro na lipyate pāpairbhuktiṃ muktiṃ cha vindati || 12 ||

‘राम’, ‘रामभद्र’ किंवा ‘रामचंद्र’ असे स्मरण करणारा माणूस पापांनी लिप्त होत नाही आणि भोग व मोक्ष दोन्ही मिळवतो.

‘राम’, ‘रामभद्र’ या ‘रामचन्द्र’ — इस प्रकार स्मरण करने वाला मनुष्य पापों से लिप्त नहीं होता और भोग तथा मोक्ष दोनों पाता है।

One who remembers him as Rāma, Rāmabhadra or Rāmachandra is not stained by sin, and gains both the joys of the world and liberation.

जगज्जैत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाभिरक्षितम् ।
यः कण्ठे धारयेत्तस्य करस्थाः सर्वसिद्धयः ॥ १३ ॥

jagajjaitraikamantreṇa rāmanāmnābhirakṣitam |
yaḥ kaṇṭhe dhārayettasya karasthāḥ sarvasiddhayaḥ || 13 ||

जग जिंकणाऱ्या एकमेव मंत्राने — रामनामाने — रक्षिलेले हे स्तोत्र जो कंठी धारण करतो, त्याच्या हाती सर्व सिद्धी असतात.

जगत को जीतने वाले एकमात्र मन्त्र — रामनाम — से रक्षित इस स्तोत्र को जो कण्ठ में धारण करता है, सब सिद्धियाँ उसकी हथेली में होती हैं।

Whoever holds this at the throat — guarded by Rāma’s name, the one mantra that conquers the world — holds every accomplishment in the palm of the hand.

वज्रपञ्जरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत् ।
अव्याहताज्ञः सर्वत्र लभते जयमङ्गलम् ॥ १४ ॥

vajrapañjaranāmedaṃ yo rāmakavachaṃ smaret |
avyāhatājñaḥ sarvatra labhate jayamaṅgalam || 14 ||

‘वज्रपंजर’ नावाचे हे रामकवच जो स्मरतो, त्याची आज्ञा सर्वत्र अबाधित राहते आणि त्याला जय व मंगल लाभते.

जो ‘वज्रपंजर’ नामक इस रामकवच का स्मरण करता है, उसकी आज्ञा सर्वत्र अबाध रहती है और वह विजय तथा मंगल प्राप्त करता है।

One who remembers this armour of Rāma, called the Diamond Cage, is obeyed everywhere and gains victory and good fortune.

आदिष्टवान्यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हरः ।
तथा लिखितवान्प्रातः प्रबुद्धो बुधकौशिकः ॥ १५ ॥

ādiṣṭavānyathā svapne rāmarakṣāmimāṃ haraḥ |
tathā likhitavānprātaḥ prabuddho budhakauśikaḥ || 15 ||

शंकरांनी स्वप्नात ही रामरक्षा जशी सांगितली, तशीच पहाटे जागे होताच बुधकौशिकांनी ती लिहून काढली.

जैसे शिवजी ने स्वप्न में यह रामरक्षा बताई, वैसे ही प्रातः जागकर बुधकौशिक ने इसे लिख दिया।

As Śiva taught this Rāmarakṣā in a dream, so Budha Kauśika wrote it down at dawn, on waking.

Note

The stotra’s own account of its origin.

आरामः कल्पवृक्षाणां विरामः सकलापदाम् ।
अभिरामस्त्रिलोकानां रामः श्रीमान्स नः प्रभुः ॥ १६ ॥

ārāmaḥ kalpavṛkṣāṇāṃ virāmaḥ sakalāpadām |
abhirāmastrilokānāṃ rāmaḥ śrīmānsa naḥ prabhuḥ || 16 ||

जो कल्पवृक्षांची बाग आहेत, सर्व संकटांचा अंत आहेत, तिन्ही लोकांना आनंद देणारे आहेत — ते श्रीमान राम आमचे प्रभू आहेत.

जो कल्पवृक्षों के उद्यान हैं, सब विपत्तियों का अन्त हैं, तीनों लोकों को आनन्द देने वाले हैं — वे श्रीमान् राम हमारे प्रभु हैं।

A garden of wish-fulfilling trees, the end of every calamity, the delight of the three worlds — that glorious Rāma is our Lord.

Note

A play on the root ‘ram’: ā-rāma, a garden; vi-rāma, cessation; abhi-rāma, delight — and Rāma.

तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ ।
पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥ १७ ॥

taruṇau rūpasampannau sukumārau mahābalau |
puṇḍarīkaviśālākṣau chīrakṛṣṇājināmbarau || 17 ||

तरुण, रूपसंपन्न, सुकुमार तरीही महाबली, पांढऱ्या कमळासारखे विशाल नेत्र असलेले, वल्कले व काळे मृगाजिन परिधान केलेले —

तरुण, रूपवान, सुकुमार और महाबली, श्वेत कमल के समान विशाल नेत्रों वाले, वल्कल और कृष्णमृगचर्म धारण किए —

Young, beautiful, gentle yet mighty, with wide eyes like white lotuses, dressed in bark cloth and black deerskin —

फलमूलाशिनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ ।
पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ १८ ॥

phalamūlāśinau dāntau tāpasau brahmachāriṇau |
putrau daśarathasyaitau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 18 ||

फळे-कंदमुळे खाणारे, संयमी, तपस्वी, ब्रह्मचारी — हे दशरथाचे दोन पुत्र, बंधू राम आणि लक्ष्मण —

फल-मूल खाने वाले, संयमी, तपस्वी, ब्रह्मचारी — ये दशरथ के दोनों पुत्र, भाई राम और लक्ष्मण —

living on fruits and roots, self-restrained, ascetics, celibate — these two sons of Daśaratha, the brothers Rāma and Lakṣmaṇa —

शरण्यौ सर्वसत्त्वानां श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम् ।
रक्षःकुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघूत्तमौ ॥ १९ ॥

śaraṇyau sarvasattvānāṃ śreṣṭhau sarvadhanuṣmatām |
rakṣaḥkulanihantārau trāyetāṃ no raghūttamau || 19 ||

सर्व प्राण्यांना शरण देणारे, सर्व धनुर्धरांत श्रेष्ठ, राक्षसकुळाचा नाश करणारे — हे दोन रघुश्रेष्ठ आमचे रक्षण करोत.

सब प्राणियों के शरणदाता, सब धनुर्धारियों में श्रेष्ठ, राक्षसकुल के संहारक — ये दोनों रघुश्रेष्ठ हमारी रक्षा करें।

refuge of all beings, foremost of all archers, destroyers of the demon race — may these two best of the Raghus protect us.

आत्तसज्यधनुषाविषुस्पृशावक्षयाशुगनिषङ्गसङ्गिनौ ।
रक्षणाय मम रामलक्ष्मणावग्रतः पथि सदैव गच्छताम् ॥ २० ॥

āttasajyadhanuṣāviṣuspṛśāvakṣayāśuganiṣaṅgasaṅginau |
rakṣaṇāya mama rāmalakṣmaṇāvagrataḥ pathi sadaiva gachchhatām || 20 ||

प्रत्यंचा चढवलेली धनुष्ये घेतलेले, बाणांना स्पर्श करणारे, अक्षय बाणांचे भाते धारण केलेले राम-लक्ष्मण माझ्या रक्षणासाठी मार्गात सदैव माझ्यापुढे चालोत.

प्रत्यंचा चढ़े धनुष लिए, बाणों को स्पर्श करते, अक्षय बाणों से भरे तूणीर धारण किए राम और लक्ष्मण मेरी रक्षा के लिए मार्ग में सदा मेरे आगे चलें।

Bows strung and ready, hands touching their arrows, bearing quivers of swift, inexhaustible shafts — may Rāma and Lakṣmaṇa always walk ahead of me on the road, to guard me.

सन्नद्धः कवची खड्गी चापबाणधरो युवा ।
गच्छन्मनोरथोऽस्माकं रामः पातु सलक्ष्मणः ॥ २१ ॥

sannaddhaḥ kavachī khaḍgī chāpabāṇadharo yuvā |
gachchhanmanoratho'smākaṃ rāmaḥ pātu salakṣmaṇaḥ || 21 ||

सज्ज, कवचधारी, खड्ग घेतलेले, धनुष्यबाणधारी तरुण राम, जे आमच्या मनोरथासवे चालतात, ते लक्ष्मणासह आमचे रक्षण करोत.

सुसज्जित, कवचधारी, खड्ग लिए, धनुष-बाण धारण किए युवा राम, जो हमारे मनोरथ के साथ चलते हैं, लक्ष्मण सहित हमारी रक्षा करें।

Armed and armoured, sword at his side, bearing bow and arrows, youthful, moving as swift as our wishes — may Rāma, with Lakṣmaṇa, protect us.

रामो दाशरथिः शूरो लक्ष्मणानुचरो बली ।
काकुत्स्थः पुरुषः पूर्णः कौसल्येयो रघूत्तमः ॥ २२ ॥

rāmo dāśarathiḥ śūro lakṣmaṇānucharo balī |
kākutsthaḥ puruṣaḥ pūrṇaḥ kausalyeyo raghūttamaḥ || 22 ||

राम, दाशरथी, शूर, लक्ष्मण ज्यांचा अनुचर आहे असे बलवान, काकुत्स्थ, पूर्ण पुरुष, कौसल्यापुत्र, रघुश्रेष्ठ —

राम, दाशरथि, शूर, लक्ष्मण जिनके अनुचर हैं, बली, काकुत्स्थ, पूर्ण पुरुष, कौसल्यानन्दन, रघुश्रेष्ठ —

Rāma, son of Daśaratha, the hero, the mighty one whom Lakṣmaṇa follows; of Kakutstha’s line, the complete person, Kausalyā’s son, best of the Raghus —

वेदान्तवेद्यो यज्ञेशः पुराणपुरुषोत्तमः ।
जानकीवल्लभः श्रीमानप्रमेयपराक्रमः ॥ २३ ॥

vedāntavedyo yajñeśaḥ purāṇapuruṣottamaḥ |
jānakīvallabhaḥ śrīmānaprameyaparākramaḥ || 23 ||

वेदान्ताने जाणण्याजोगे, यज्ञांचे स्वामी, पुराणपुरुषोत्तम, जानकीवल्लभ, श्रीमान, अपार पराक्रमी.

वेदान्त से जानने योग्य, यज्ञों के स्वामी, पुराणपुरुषोत्तम, जानकीवल्लभ, श्रीमान्, अपरिमित पराक्रम वाले।

known through the Vedānta, lord of sacrifice, the ancient Supreme Person, beloved of Jānakī, glorious, of immeasurable valour.

इत्येतानि जपेन्नित्यं मद्भक्तः श्रद्धयान्वितः ।
अश्वमेधाधिकं पुण्यं सम्प्राप्नोति न संशयः ॥ २४ ॥

ityetāni japennityaṃ madbhaktaḥ śraddhayānvitaḥ |
aśvamedhādhikaṃ puṇyaṃ samprāpnoti na saṃśayaḥ || 24 ||

माझा भक्त श्रद्धेने या नामांचा नित्य जप करतो, त्याला अश्वमेधाहूनही अधिक पुण्य मिळते — यात संशय नाही.

जो मेरा भक्त श्रद्धापूर्वक इन नामों का नित्य जप करता है, वह अश्वमेध से भी अधिक पुण्य पाता है — इसमें संशय नहीं।

My devotee who repeats these names daily, with faith, gains merit greater than the horse sacrifice — of this there is no doubt.

Note

‘My devotee’ — the voice here is Śiva’s, who taught the stotra.

रामं दूर्वादलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम् ।
स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर्न ते संसारिणो नराः ॥ २५ ॥

rāmaṃ dūrvādalaśyāmaṃ padmākṣaṃ pītavāsasam |
stuvanti nāmabhirdivyairna te saṃsāriṇo narāḥ || 25 ||

दूर्वेच्या पात्यासारख्या श्यामल, कमलनयन, पीतांबरधारी रामाची जे दिव्य नामांनी स्तुती करतात, ते संसारबंधनात राहत नाहीत.

दूर्वादल के समान श्याम, कमलनयन, पीताम्बरधारी राम की जो दिव्य नामों से स्तुति करते हैं, वे संसार के बन्धन में नहीं रहते।

Those who praise with divine names Rāma — dark as a blade of dūrvā grass, lotus-eyed, clad in yellow — are no longer bound to the cycle of worldly life.

रामं लक्ष्मणपूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुन्दरं
काकुत्स्थं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं धार्मिकम् ।
राजेन्द्रं सत्यसन्धं दशरथतनयं श्यामलं शान्तमूर्तिं
वन्दे लोकाभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम् ॥ २६ ॥

rāmaṃ lakṣmaṇapūrvajaṃ raghuvaraṃ sītāpatiṃ sundaraṃ
kākutsthaṃ karuṇārṇavaṃ guṇanidhiṃ viprapriyaṃ dhārmikam |
rājendraṃ satyasandhaṃ daśarathatanayaṃ śyāmalaṃ śāntamūrtiṃ
vande lokābhirāmaṃ raghukulatilakaṃ rāghavaṃ rāvaṇārim || 26 ||

लक्ष्मणाचे थोरले बंधू, रघुश्रेष्ठ, सीतापती, सुंदर, काकुत्स्थ, करुणासागर, गुणनिधी, विप्रप्रिय, धर्मनिष्ठ, राजाधिराज, सत्यप्रतिज्ञ, दशरथपुत्र, श्यामल, शांतमूर्ती, लोकाभिराम, रघुकुलतिलक, राघव, रावणाचे शत्रू — अशा रामाला मी वंदन करतो.

मैं उन राम की वन्दना करता हूँ — जो लक्ष्मण के अग्रज, रघुश्रेष्ठ, सीतापति, सुन्दर, काकुत्स्थ, करुणासागर, गुणनिधि, विप्रप्रिय, धर्मात्मा, राजाधिराज, सत्यप्रतिज्ञ, दशरथपुत्र, श्यामल, शान्तमूर्ति, लोकाभिराम, रघुकुलतिलक, राघव और रावण के शत्रु हैं।

I bow to Rāma — elder brother of Lakṣmaṇa, best of the Raghus, Sītā’s lord, beautiful; of Kakutstha’s line, an ocean of compassion, a treasury of virtues, dear to the learned, righteous; king of kings, true to his word, Daśaratha’s son, dark and serene; the delight of the world, the jewel of the Raghu line, Rāghava, Rāvaṇa’s foe.

रामाय रामभद्राय रामचन्द्राय वेधसे ।
रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ॥ २७ ॥

rāmāya rāmabhadrāya rāmachandrāya vedhase |
raghunāthāya nāthāya sītāyāḥ pataye namaḥ || 27 ||

राम, रामभद्र, रामचंद्र, विधाता, रघुनाथ, नाथ आणि सीतापती यांना नमस्कार.

राम, रामभद्र, रामचन्द्र, विधाता, रघुनाथ, नाथ और सीतापति को नमस्कार।

Salutation to Rāma, to Rāmabhadra, to Rāmachandra, the creator; to Raghunātha, the Lord, the husband of Sītā.

श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम
श्रीराम राम भरताग्रज राम राम ।
श्रीराम राम रणकर्कश राम राम
श्रीराम राम शरणं भव राम राम ॥ २८ ॥

śrīrāma rāma raghunandana rāma rāma
śrīrāma rāma bharatāgraja rāma rāma |
śrīrāma rāma raṇakarkaśa rāma rāma
śrīrāma rāma śaraṇaṃ bhava rāma rāma || 28 ||

श्रीराम, राम, रघुनंदन राम; श्रीराम, राम, भरताचे थोरले बंधू राम; श्रीराम, राम, रणांगणात कठोर राम; श्रीराम, राम, माझे आश्रयस्थान व्हा, राम.

श्रीराम, राम, रघुनन्दन राम; श्रीराम, राम, भरत के अग्रज राम; श्रीराम, राम, रण में कठोर राम; श्रीराम, राम, मेरी शरण बनो, राम।

Śrī Rāma, Rāma, joy of the Raghus, Rāma, Rāma; Śrī Rāma, Rāma, Bharata’s elder brother, Rāma, Rāma; Śrī Rāma, Rāma, fierce in battle, Rāma, Rāma; Śrī Rāma, Rāma, be my refuge, Rāma, Rāma.

श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि
श्रीरामचन्द्रचरणौ वचसा गृणामि ।
श्रीरामचन्द्रचरणौ शिरसा नमामि
श्रीरामचन्द्रचरणौ शरणं प्रपद्ये ॥ २९ ॥

śrīrāmachandracharaṇau manasā smarāmi
śrīrāmachandracharaṇau vachasā gṛṇāmi |
śrīrāmachandracharaṇau śirasā namāmi
śrīrāmachandracharaṇau śaraṇaṃ prapadye || 29 ||

श्रीरामचंद्रांच्या चरणांचे मनाने स्मरण करतो, वाणीने गुणगान करतो, मस्तकाने नमन करतो आणि त्याच चरणांना शरण जातो.

श्रीरामचन्द्र के चरणों का मन से स्मरण करता हूँ, वाणी से गुणगान करता हूँ, सिर से प्रणाम करता हूँ, और उन्हीं चरणों की शरण लेता हूँ।

The feet of Śrī Rāmachandra I remember with my mind; the feet of Śrī Rāmachandra I praise with my speech; to the feet of Śrī Rāmachandra I bow my head; in the feet of Śrī Rāmachandra I take refuge.

माता रामो मत्पिता रामचन्द्रः
स्वामी रामो मत्सखा रामचन्द्रः ।
सर्वस्वं मे रामचन्द्रो दयालुर्
नान्यं जाने नैव जाने न जाने ॥ ३० ॥

mātā rāmo matpitā rāmachandraḥ
svāmī rāmo matsakhā rāmachandraḥ |
sarvasvaṃ me rāmachandro dayālur
nānyaṃ jāne naiva jāne na jāne || 30 ||

राम माझी आई, रामचंद्र माझे वडील; राम माझे स्वामी, रामचंद्र माझे सखा. दयाळू रामचंद्रच माझे सर्वस्व — दुसरे कोणी मी जाणत नाही, मुळीच जाणत नाही.

राम मेरी माता हैं, रामचन्द्र मेरे पिता; राम मेरे स्वामी हैं, रामचन्द्र मेरे सखा। दयालु रामचन्द्र ही मेरा सर्वस्व हैं — मैं किसी और को नहीं जानता, बिल्कुल नहीं जानता।

Rāma is my mother, Rāmachandra my father; Rāma my master, Rāmachandra my friend. Compassionate Rāmachandra is my everything — I know no other, none at all, none.

दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे तु जनकात्मजा ।
पुरतो मारुतिर्यस्य तं वन्दे रघुनन्दनम् ॥ ३१ ॥

dakṣiṇe lakṣmaṇo yasya vāme tu janakātmajā |
purato mārutiryasya taṃ vande raghunandanam || 31 ||

ज्यांच्या उजवीकडे लक्ष्मण, डावीकडे जनकनंदिनी आणि समोर मारुती आहे, त्या रघुनंदनाला मी वंदन करतो.

जिनके दाहिनी ओर लक्ष्मण, बायीं ओर जनकनन्दिनी और सामने मारुति हैं, उन रघुनन्दन की मैं वन्दना करता हूँ।

With Lakṣmaṇa at his right, Janaka’s daughter at his left, and Māruti before him — to that joy of the Raghus I bow.

लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं
राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम् ।
कारुण्यरूपं करुणाकरं तं
श्रीरामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये ॥ ३२ ॥

lokābhirāmaṃ raṇaraṅgadhīraṃ
rājīvanetraṃ raghuvaṃśanātham |
kāruṇyarūpaṃ karuṇākaraṃ taṃ
śrīrāmachandraṃ śaraṇaṃ prapadye || 32 ||

जगाला आनंद देणारे, रणांगणात धीर, कमलनयन, रघुवंशाचे नाथ, करुणेचे रूप, करुणेचे आगर — त्या श्रीरामचंद्रांना मी शरण जातो.

लोकों को आनन्द देने वाले, रणभूमि में धीर, कमलनयन, रघुवंश के नाथ, करुणा के रूप, करुणा के भण्डार — उन श्रीरामचन्द्र की मैं शरण लेता हूँ।

The delight of the world, steadfast on the field of battle, lotus-eyed, lord of the Raghu line, compassion embodied, maker of mercy — in that Śrī Rāmachandra I take refuge.

मनोजवं मारुततुल्यवेगं
जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् ।
वातात्मजं वानरयूथमुख्यं
श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥ ३३ ॥

manojavaṃ mārutatulyavegaṃ
jitendriyaṃ buddhimatāṃ variṣṭham |
vātātmajaṃ vānarayūthamukhyaṃ
śrīrāmadūtaṃ śaraṇaṃ prapadye || 33 ||

मनासारखा वेगवान, वाऱ्यासारखा गतिमान, जितेंद्रिय, बुद्धिमंतांत श्रेष्ठ, वायुपुत्र, वानरसेनेचा प्रमुख अशा श्रीरामदूताला मी शरण जातो.

मन के समान वेगवान, वायु के समान गतिशील, जितेन्द्रिय, बुद्धिमानों में श्रेष्ठ, पवनपुत्र, वानरसेना के प्रमुख श्रीरामदूत की मैं शरण लेता हूँ।

Swift as thought, fast as the wind, master of the senses, foremost of the wise, son of the wind, chief of the monkey hosts, messenger of Śrī Rāma — in him I take refuge.

Note

A verse to Hanumān — the stotra honours the servant beside the master.

कूजन्तं रामरामेति मधुरं मधुराक्षरम् ।
आरुह्य कविताशाखां वन्दे वाल्मीकिकोकिलम् ॥ ३४ ॥

kūjantaṃ rāmarāmeti madhuraṃ madhurākṣaram |
āruhya kavitāśākhāṃ vande vālmīkikokilam || 34 ||

काव्याच्या फांदीवर बसून ‘राम राम’ ही मधुर अक्षरे गोड स्वरात गाणाऱ्या वाल्मीकिरूपी कोकिळेला मी वंदन करतो.

कविता की शाखा पर बैठकर ‘राम राम’ के मधुर अक्षरों को मधुरता से कूकने वाले वाल्मीकि रूपी कोकिल की मैं वन्दना करता हूँ।

I bow to Vālmīki, the cuckoo who, perched on the branch of poetry, sings sweetly the sweet syllables ‘Rāma, Rāma’.

आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसम्पदाम् ।
लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥ ३५ ॥

āpadāmapahartāraṃ dātāraṃ sarvasampadām |
lokābhirāmaṃ śrīrāmaṃ bhūyo bhūyo namāmyaham || 35 ||

संकटे दूर करणाऱ्या, सर्व संपदा देणाऱ्या, लोकाभिराम श्रीरामाला मी पुनःपुन्हा नमस्कार करतो.

आपदाओं को हरने वाले, सब सम्पदाओं के दाता, लोकाभिराम श्रीराम को मैं बार-बार नमस्कार करता हूँ।

Again and again I bow to Śrī Rāma — who takes away misfortune, who gives every blessing, the delight of the world.

भर्जनं भवबीजानामर्जनं सुखसम्पदाम् ।
तर्जनं यमदूतानां रामरामेति गर्जनम् ॥ ३६ ॥

bharjanaṃ bhavabījānāmarjanaṃ sukhasampadām |
tarjanaṃ yamadūtānāṃ rāmarāmeti garjanam || 36 ||

‘राम राम’ अशी गर्जना भवबीजे भाजून टाकते, सुख-संपदा मिळवून देते आणि यमदूतांना धाक दाखवते.

‘राम राम’ की गर्जना भवबीजों को भून देती है, सुख-सम्पदा अर्जित कराती है और यमदूतों को डराकर भगा देती है।

The roar of ‘Rāma, Rāma’ roasts the seeds of rebirth, earns happiness and prosperity, and drives off the messengers of death.

Note

A roasted seed cannot sprout — so the name ends the cycle of rebirth.

रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे
रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।
रामान्नास्ति परायणं परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहं
रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥ ३७ ॥

rāmo rājamaṇiḥ sadā vijayate rāmaṃ rameśaṃ bhaje
rāmeṇābhihatā niśācharachamū rāmāya tasmai namaḥ |
rāmānnāsti parāyaṇaṃ parataraṃ rāmasya dāso'smyahaṃ
rāme chittalayaḥ sadā bhavatu me bho rāma māmuddhara || 37 ||

राजांमधील रत्न असे राम सदा विजयी आहेत; मी लक्ष्मीपती रामाला भजतो. रामाने निशाचरांच्या सैन्याचा संहार केला — त्या रामाला नमस्कार. रामाहून श्रेष्ठ आश्रय नाही; मी रामाचा दास आहे. माझे चित्त सदा रामात लीन राहो. हे रामा, माझा उद्धार कर.

राजाओं के मणि राम सदा विजयी हैं; मैं लक्ष्मीपति राम को भजता हूँ। राम ने निशाचरों की सेना का संहार किया — उन राम को नमस्कार। राम से बढ़कर कोई आश्रय नहीं; मैं राम का दास हूँ। मेरा चित्त सदा राम में लीन रहे। हे राम, मेरा उद्धार करो।

Rāma, jewel among kings, is ever victorious; I worship Rāma, lord of Lakṣmī. By Rāma the demon armies were struck down — salutation to that Rāma. There is no refuge higher than Rāma; I am Rāma’s servant. May my mind rest always in Rāma. O Rāma, lift me up.

Note

The verse declines ‘Rāma’ through all eight grammatical cases in order — rāmo, rāmaṃ, rāmeṇa, rāmāya, rāmāt, rāmasya, rāme, rāma — a devotional grammar lesson.

राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे ।
सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥ ३८ ॥

rāma rāmeti rāmeti rame rāme manorame |
sahasranāma tattulyaṃ rāmanāma varānane || 38 ||

‘राम राम राम’ — असा मी मनोरम रामात रमतो. हे सुमुखी, रामनाम सहस्रनामाच्या तोडीचे आहे.

‘राम राम राम’ — इस प्रकार मैं मनोरम राम में रमता हूँ। हे सुमुखी, रामनाम सहस्रनाम के तुल्य है।

‘Rāma, Rāma, Rāma’ — so I delight in Rāma, the delight of the mind. O fair-faced one, the name of Rāma is equal to the thousand names.

Note

Śiva speaks to Pārvatī. By tradition, saying ‘Rāma’ three times equals reciting all thousand names of Viṣṇu.

समाप्ति

इति श्रीबुधकौशिकविरचितं श्रीरामरक्षास्तोत्रं सम्पूर्णम् ।
श्रीरामचन्द्रार्पणमस्तु ॥

iti śrībudhakauśikavirachitaṃ śrīrāmarakṣāstotraṃ sampūrṇam |
śrīrāmachandrārpaṇamastu ||

अशा प्रकारे श्रीबुधकौशिकविरचित श्रीरामरक्षा स्तोत्र संपूर्ण झाले. हे श्रीरामचंद्रांना अर्पण असो.

इस प्रकार श्री बुधकौशिक द्वारा रचित श्रीरामरक्षा स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ। यह श्रीरामचन्द्र को अर्पित हो।

Thus ends the Rāmarakṣā Stotra composed by Śrī Budha Kauśika. May it be offered to Śrī Rāmachandra.

Translations stay close to the words; words we supply are in [brackets]. Where a line is read in more than one way, the note beside it says so. How we edit → Found an error in this text? Tell us.

श्रवणListen

  • T-Series Bhakti SagarMelodicRecommended
    YouTube ↗

Chosen from label and performer uploads. The player stays docked at the bottom while you read.

परंपराProvenance

Traditional attribution

बुधकौशिक

Budha Kauśika

Date unknown — medieval

The stotra tells its own origin in verse 15: Śiva recited it to Budha Kauśika in a dream, and he wrote it down on waking. Beyond this, nothing is known of the author. Some identify him with the Vedic Viśvāmitra of the Kauśika line, but there is no evidence for it; the language and form of the stotra point to the medieval period.

Source
Śrī Rāmarakṣā Stotra, ascribed to Budha Kauśika
Text checked against
  • Printed texts of the Śrī Rāmarakṣā Stotra, compared across several editions
Context
A kavaca — ‘armour’ — stotra. After an invocation and a meditation on Rāma, it asks each of his names to guard one part of the body, from the head down to the feet, and then widens into praise. In Maharashtrian homes it is among the first long texts a child memorises, often recited at dusk after ‘śubhaṃ karoti’. Verse numbering differs slightly between printed editions. The viniyoga at the start names its seer, deity, metre and purpose in the manner of a Vedic mantra.
Recited
  • Evening prayer, especially for children
  • Rāma Navamī
  • For protection before a journey

उगमOrigin

सिंधुकृष्णागंगागोदावरीनर्मदायमुनामुंबईपुणेदिल्लीकोलकाताचेन्नई
Place of composition unrecordedRecited throughout India. In Maharashtra, children traditionally learn it by heart.
  • Precise place
  • Associated place
  • Region
  • Uncertain
  • Pan-Indian

Every chant on the map →

पुढेContinue

Festivals: Dasara · Ram Navami

Guides: Evening at the lamp: Śubhaṃ Karoti and the parvachā · Navrātri and Dasarā: what the nine nights and the tenth day mean